Article language:
MAS Journal of Applied Sciences e-ISSN 2757-5675 Open access
Makaleler Vol. 9, No. Özel Sayı (2024)

Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri

The Endangered Traditional Pulse, Single-Flowered Vetch (Vicia articulata Hornem): Some Agronomic Characteristics and Protein-Based Nutritional Value of Populations from Türkiye

Author and affiliation details
DOI
10.5281/zenodo.13928621
Pages
892–898
Published
Licence
CC BY-NC 4.0

Abstract

Tarımsal araştıranlarda çoğunlukla ekonomik değeri yüksek temel ürünler ele alınmakta, küçük miktarda veya yöresel olarak tarımı yapılan bitkiler ise göz ardı edilmektedir. İklim değişikliği, tüketici tercihlerindeki değişimler, güvenli ve sağlıklı gıda talebinin artması göz ardı edilmiş veya yok olmaya yüz tutmuş türlere olan ilgiyi artırmaktadır. Bu kapsamda değerlendirilebilecek bitkilerden biri de tek çiçekli fiğ (Vicia articulata Hornem )’dir. Tek çiçekli fiğ Türkiye’de sarı mercimek olarak bilinmekte ve İç Ege’de uzun yıllardan beri tane baklagil olarak yetiştirilmektedir. Ancak bitki hakkında bilgiler son derece kısıtlıdır ve tarımı da azalma eğilimindedir. Bunun anlamı bitkinin kültürü yok olma riski taşımaktadır. Bu nedenle mevcut çalışmada Farklı illerden temin edilen 5 adet yerel popülasyonun, 2023 ilkbaharında Yozgat koşullarında ekilerek bazı tarımsal özellikleri ve protein içeriği belirlenmiştir. İncelenen bütün özellikler bakımından tek çiçekli fiğ popülasyonları arasında önemli (p<0.01) farklılıklar tespit edilmiş; çiçeklenme başlangıcı 69 -75 gün, hasat olum zamanı 117-122 gün, tane verimi 1.47 - 2.41 t ha-1 ve protein oranı %26.08 – 27.90 arasında belirlenmiştir.  Sonuç olarak tek çiçekli fiğin verim ve protein içeriği bakımından mercimekle kıyaslanabilir olduğu tespit edilmiş ve daha kapsamlı çalışmaların faydalı olacağı kanaatine varılmıştır.

Keywords

References

14 references
  1. Accogli, R., Dimitri, G., Marchiori, S., 2012. Lenticchia nera di Soleto: Storia locale di un legume minore. In Proceedings of the IX Biodiversity National Congress, Bari, Italy, 5–7 September; Volume II, pp. 262–266.
  2. Enneking, D., 1995. Post-harvest detoxification: the key to alternative Vicia grain legumes? In: Lathyrus sativus and human lathyrism: progress and prospects, eds. H.K.M. Yusuf, and F. Lambein, 85–92, University of Dhaka.Francis,
  3. Erbaş Köse, Ö.D., Bozoğlu, H., Mut, Z., 2017. Yozgat koşullarında yetiştirilen yeşil mercimek genotiplerinin verimine ekim sıklığının etkisi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 20 (Özel Sayı): 351-355.
  4. Erbaş Köse, Ö.D., 2018. Farklı ekim sıklıklarında yetiştirilen yazlık ve kışlık mercimek çeşitlerinin tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Doktora Tezi, Ondunuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Samsun.
  5. Francis, C.M., Enneking, D., Abd El Moneim, A.M., 2000. When and where will vetches have an impact as grain legumes? In: Linking research and marketing opportunities for Pulses in the 21st Century, ed. R. Knight, 671–683. Proceedings of the third international food legume research conference, Adelaide 1997. Current plant science and biotechnology in agriculture, Vol. 34. Dordrecht/Boston/London: Kluwer Academic Publishers.
  6. Laghetti, G., Piergiovanni, A., Galasso, I., Hammer, K., Perrino, P., 2000. Single-flowered vetch (Vicia articulata Hornem.): A relic crop in Italy. Crop Science Journal, 47: 461–465.
  7. Maly, R., Hammer, K., Lehamann, C.O., 1987. Sammlung pflanzlicher genetischer Ressourcen in S˝ uditalien-ein Reisebericht aus dem Jahre 1950 mit Bemerkungen zum Schicksal der Landsorten “in situ” und in der Genbank. Kulturpflanze, 35: 109–134.
  8. ISPRA, 2023. Istituto Superiore per la Protezione e la Ricerca Ambientale Frutti Dimenticati e Biodiversità Recuperate; Quaderni Natura e Biodiversità: Roma, Italy, p. 34.
  9. Piergiovanni, A., Taranto, G., 2005. Simple and rapid method for the ifferentiation of Lens culinaris Medik. from false lentil species. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 53: 6593-6597.
  10. Piergiovanni, A., Taranto, G., 2005. Simple and rapid method for the differentiation of Lens culinaris Medik. from false lentil species. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 53: 6593-6597.
  11. Piergiovanni, A.R., 2021. Nutritional characteristics of black lentil from Soleto: a single-flower vetch landrace of Apulia Region (Southern Italy). Foods, 10: 2863.
  12. Rubiales, D., Flores, F., 2020. Adaptation of One-Flowered Vetch (Vicia articulata Hornem.) to Mediterranean Rain Fed Conditions. Agronomy, 10: 383.
  13. Sarpaki, A., Skoula, M., Katsipis, S., 2022. Vicia articulata, a traditional crop legume, near extinction, found in Santorini (Thera), Greece; possible implication for archaeobotany/ palaeoethnobotany and its great value for its future need in agriculture. Research Square, 1:17.
  14. Uzun, A., Gucer, S., Acikgoz E., 2011. Common vetch (Vicia sativa L.) germplasm: correlations of crude protein and mineral content to seed traits. Plant Foods for Human Nutrition, 66: 254–260.

How to cite

APA

BAŞARAN, U. (2024). Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri. MAS Journal of Applied Sciences, 9(Özel Sayı), 892–898. https://doi.org/10.5281/zenodo.13928621

IEEE

U. BAŞARAN, “Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri,” MAS Journal of Applied Sciences, vol. 9, no. Özel Sayı, pp. 892–898, 2024, doi: 10.5281/zenodo.13928621.

MLA

BAŞARAN, Uğur. “Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri.” MAS Journal of Applied Sciences, vol. 9, no. Özel Sayı, 2024, pp. 892–898. https://doi.org/10.5281/zenodo.13928621.

Chicago

BAŞARAN, Uğur. 2024. “Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri.” MAS Journal of Applied Sciences 9 (Özel Sayı): 892–898. https://doi.org/10.5281/zenodo.13928621.

Harvard

BAŞARAN, U. (2024) ‘Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri’, MAS Journal of Applied Sciences, 9(Özel Sayı), pp. 892–898. doi: 10.5281/zenodo.13928621.

Vancouver

BAŞARAN U. Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri. MAS Journal of Applied Sciences. 2024;9(Özel Sayı):892-898. doi:10.5281/zenodo.13928621

BibTeX

@article{basaran2024, author = {BAŞARAN, Uğur}, title = {Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri}, journal = {MAS Journal of Applied Sciences}, year = {2024}, volume = {9}, number = {Özel Sayı}, pages = {892----898}, doi = {10.5281/zenodo.13928621}, url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.13928621}, issn = {2757-5675} }

RIS

TY - JOUR AU - BAŞARAN, Uğur TI - Nesli Tehlikede Olan Geleneksel Tane Baklagil, Tek Çiçekli Fiğ (Vicia articulata Hornem): Türkiye Orijinli Popülasyonların Bazı Tarımsal Özellikleri ve Protein Temelli Besleme Değeri JO - MAS Journal of Applied Sciences T2 - MAS Journal of Applied Sciences PY - 2024 DA - 2024/10/15 VL - 9 IS - Özel Sayı SP - 892 EP - 898 DO - 10.5281/zenodo.13928621 UR - https://doi.org/10.5281/zenodo.13928621 SN - 2757-5675 ER -

Licence

Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International

May be shared and adapted with credit, for non-commercial purposes. Copyright © 2024 Yayımlanan makalenin telif hakları yazarına aittir..